English

Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


“ÇÃR-TÃK”TAN “ÇARDAK”A Sözcüğün Tarihsel Semantiği Üzerine bir Monografi
(From “ÇÃR-TÃK” to “ÇARDAK” A Monograph on the Historical Semantics of the Word )

Yazar : İbrahim Canbulat    
Türü :
Baskı Yılı : 2021
Sayı : 11-1
Sayfa : 195-225


Özet
Bu çalışmanın ortaya çıkması, Anadolu-Bizans-Osmanlı evinin evriminde önemli bir evre olan Bizans-Osmanlı geçişinin incelenmesi ile başlamış olup, çalışmada “Osmanlı evi” olarak tanımlanan yapıların (ahşap) çatkı olmasına karşın, Orta Asya geleneğinden gelip Anadolu’ya yerleşen Selçukluların ve yerleşik Bizans’ın kagir evlerinin neden değişime uğradığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu değişimin Küçük Suğra olarak isimlendirilen 1509 Büyük Konstantiniyye Depremi tarafından tetiklenmiş olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu değişim çok kısa bir zaman aralığında gerçekleşmiştir. Bu ise ancak Bizans’ın böyle bir teknolojiye zaten sahip olmasıyla mümkün olabilir. Çalışmada bu yönde bir hipotez ileri sürülmüş ve bu hipotez sorgulanmıştır. Çalışmada; Fetihten hemen sonra, 1455 yılında Tursun Bey tarafından yapılmış bir Tahrire ulaşılmıştır. Halil İnalcık, bu tahrir üzerinde çalışmış tahriri ve çalışmalarının bulgularını 2012 yılında yayınlamıştı. Tahrirde bahsi geçen çok sayıda “çardak ev” bulunmaktaydı. Bu “çardak evler”, evrimin bir aşamasında devreye girmiş ahşap evler olabilirdi. Bu konuyu daha ayrıntılı bir şekilde ele almak ve hipotezi kanıtlamak amacıyla 15-17. yüzyılın tüm vakfiyeleri, yazılı kaynakları ve İstanbul Kadı Sicilleri taranmıştır. Çalışma sonuçları, 15. yüzyılda Bursa üzerinden gelen çatkıyı kullanarak inşa edilen ve dört direk üzerine kurulan bir oturtma çatının oluşturduğu mimari yapının tamamının ve sonrasında türevlerinin yaygın olarak “çardak” şeklinde isimlendirildiğini göstermektedir. 17. yüzyılda “çardak” bir galat olarak görülmekte buna karşın çatkılı yapılar “Osmanlı evi” tipolojisine hızla girmekteydi. Diğer önemli bir bulgu ise bugün akademik literatüre çok güçlü bir şekilde yerleşmiş olan “hayat evi”nin bir geçmişinin olmadığıdır.

Anahtar Kelimeler
Çardak, Çatkı, Çatma, Hayat Evi, Osmanlı Evi

Abstract
The emergence of this study began with the examination of the Byzantine-Ottoman transition, which was an important phase in the evolution of the Anatolian-Byzantine-Ottoman house. In the study, it was aimed to determine why masonry of both Seljuks who came from the Central Asia and settled in Anatolia, and Byzantines had been changed although the constructions which were defined as "Ottoman houses" have wooden frames. It was concluded that this change may had been triggered by the Great Constantinople Earthquake of 1509, called the “Small Apocalypse”. This change took place in a very short time span. This could only be possible if Byzantium had already possessed the wooden skeleton system. In this study, a hypothesis in this direction was put forward and questioned. A Tahrire made by Tursun Bey in 1455 after the Conquest was reached in the study. Halil İnalcık worked on the Tahrir and published the findings of his studies in 2012. There were quite a number of "çardak houses" mentioned in Tahrir. These could have been wooden houses that came into play at some stage of evolution. In order to address this issue in detail and to prove the hypothesis, almost all pious foundations’ statuses, other written sources and Istanbul Kadı Registers of the 15th-17th century, were scanned. Results showed that the entire architectural structure, which was built using the timber frame structure coming from Bursa and formed by a four sloped roof built on four poles, and later its derivatives, were commonly called as "çardak" in the 15th century. In the 17th century, the " çardak " was seen as a galat, however the framed structures were rapidly entering the "Ottoman house" typology. Another important finding is that the "hayat house ", which is strongly used in the academic literature today, has no historical background.

Keywords
Çardak, Çar-t?ak?, Çatkı, Çatma, Hayat House, Ottoman House.

Gelişmiş Arama


Duyurular

    Yeni İndeks

    Dergimiz Haziran 2021'den (Cilt 11, Sayı 2) itibaren EBSCO (Sosyal Bilimler Ululslararası indeksi) tarafından indekslenmeye başlanmıştır.


    Yayına Kabul Edilecek Bilimsel Alanlar

    Beşeri ve Sosyal Bilimler alanında makaleler yayınlayan JoHUT, hakemlik sürecindeki sorunlar nedeniyle ve TR Dizin v.b indekslerde taranma şartlarından biri olan belirli bir alana yönelik yayın yapma şartını yerine getirmek amacıyla alan sınırlamasına gitmektedir. Bu bağlamada, 2021 yılından başlayarak Türk Dili ve Edebiyatı, İngiliz Dili ve Edebiyatı, Resim, Müzik, Eğitim Bilimleri, Hukuk, Ekonomi, Ekonometri, Üretim Yönetimi, Maliye, Kamu Yönetimi, Muhasebe ve Finans, Dış Ticaret, İlahiyat alanlarındaki makaleler kabul edilmeyecektir.  Yazar ve hakemlere duyurulur.


    Eylül 2021 Sayısı

    Dergimizin Eylül 2021 Sayısı (Cilt: 11, Sayı:3) yayınlanmıştır. Tüm hakem ve yazarlarımıza katkıları için teşekkür ederiz.


Derginin Yeni Adı (2020 yılı 10. ciltten itibaren)
Journal of Humanities and Tourism Research
Derginin Eski Adı
Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2010-2020)
ISSN: 1309-436X eISSN:2147-7841 (2013-2020)

Adres :Journal of Humanities and Tourism Research
Telefon :0370 418 86 00 Faks :0 370 418 83 33
Eposta :nturker@karabuk.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri